عملگرها در C++عملگرها در برنامه نویسی

عملگرها را در C++ میتواند به چند دسته عملگرهای محاسباتی، عملگرهای رابطه ای، عملگرهای منطقی، عملگرهای ترکیبی و عملگرهای بیتی تقسیم کرد. در این مقاله سعی کردیم توضیح مختصری همراه با مثال در مورد پر استفاده ترین عملگرهای برنامه نویسی داشته باشیم…

تساوی ( = ):

میتوان گفت پر استفاده ترین عملگر در زبان های برنامه نویسی عملگر تساوی یا Assignment است. این عملگر، مقدار سمت راست تساوی را در سمت چپ تساوی ذخیره میکند. سمت چپ تساوی همیشه یک متغیر است که میتواند مقدار را در خود نگهدارد. اما سمت راست تساوی میتواند یک عدد، یک کاراکتر (حرف) یا یک متغیر دارای مقدار یا یک عملیات ریاضی و محاسباتی باشد.

مثال:

int x = 5;
int y;
y = x;
char c = 'A';
float B = 8.02

باید توجه داشته باشیم که هنگام استفاده از عملگر تساوی، باید نوع مقداری که در سمت راست قرار میگیرد متناسب با متغیر سمت چپ باشد. برای مثال، اگر یک متغیر از نوع char تعریف میکنید برای مقداردهی به آن فقط میتواند از کاراکترها (حروف) استفاده کنید و نمیتوانید در سمت راست تساوی از اعداد استفاده کنید.


عملگرهای محاسباتی (+  –  *  /  %  – –  ++):

هفت عملگر محاسباتی داریم که همانطور که از اسمشان مشخص است در محاسبات ریاضی به کار میروند. به یاد داشته باشید که از این عملگرها در سمت راست تساوی استفاده میکنیم. علامت + عمل جمع و علامت – عمل تفریق و علامت / عمل تقسیم و علامت * عمل ضرب ریاضی را انجام میدهند. علامت % نیز که به mod معروف است، عمل باقیمانده تقسیم را انجام میدهد، به این صورت که عدد اول را بر عدد دوم به دفعات متوالی تقسیم میکند (تا جایی که دیگر امکان تقسیم وجود نداشته باشد و خارج قسمت از عدد اول کوچکتر شود) و در نهایت باقیمانده تقسیم را برمیگرداند. عملگر افزاینده ++ یک واحد به عدد اضافه میکند و عملگر کاهنده – – یک واحد از عدد کم میکند.

مثال: برنامه ای که دو عدد را از ورودی دریافت کند، آنها را با هم جمع کند سپس حاصل را در ۲ ضرب و در خروجی نمایش دهد.

int x, y;
cin >> x >> y;
int z;
z = x + y;
cout << z * 2;

نکته: برای محاسبات ریاضی میتوانید از پرانتز ( ) استفاده کنید و اولویت ها همانند محاسبات ریاضی انجام میشوند. به این صورت که ابتدا کاهنده و افزاینده داخل پرانتز و سپس ضرب و تقسیم و سپس جمع و تفریق انجام خواهند شد.


مثال: برنامه ای که عددی را از ورودی دریافت کند و یکان آن را در خروجی چاپ کند.

int A;
cin >> A;
cout << A % 10;

در مثال بالا، باقیمانده تقسیم عدد صحیح بر ۱۰ را در خروجی چاپ میکنیم که همان یکان آن عدد خواهد بود.


مثال: در برنامه زیر، مقدار نهایی متغیر X را مشخص کنید:

int x = 5;
x++;
x--;
x--;
x = x * 2;
دستور مقدار
int x = 5 ۵
x++ ۶
x– ۵
x– ۴
x = x*2 ۸

 


عملگرهای رابطه ای ( == ، =! ، > ، < ، => ، =< ):

== (مساوی یا برابر): این عملگر، عبارت های سمت راست و چپ را مورد بررسی قرار میدهد که آیا با یکدیگر برابر هستند یا خیر. معمولاً درون شرط های if یا while یا for استفاده میشود. طبیعیست که باید هر دو متغیر چپ و راست از یک نوع داده (data type) باشند.

مثال: برنامه ای بنویسید که دو عدد را از ورودی دریافت کند و مشخص کند که آیا دو عدد وارد شده یکسان هستند یا خیر

int a, b;
cin >> a >> b;
if (a == b)
	cout << "a and b are the same"; 
else
	cout << "not the same";

=! (نامساوی): این عملگر برعکس عملگر مساوی عمل میکند. یعنی دو متغیر سمت چپ و راست خود را بررسی میکند که آیا نامساوی هستند یا خیر.

مثال: همان مثال بالا را اینبار با عملگر نامساوی مینویسیم.

int a, b;
cin >> a >> b;
if (a != b)
	cout << "a and b are not the same";
else
	cout << "a and b are the same";

> و < (کوچکتر و بزرگتر): این عملگرها نیز دو متغیر سمت راست و چپ خود را بررسی میکنند و در صورتی که متغیر سمت چپ بزرگتر/کوچتر از متغیر سمت راستی باشد، مقدار True را برمیگردانند.

مثال: برنامه ای بنویسید که دو عدد را از ورودی دریافت کند و مشخص کند کدامیک بزرگتر است.

int a, b;
cin >> a >> b;
if (a > b)
	cout << "a is bigger";
else
	cout << "b is bigger";

=> و =< (کوچتر مساوی و بزرگتر مساوی): این عملگرها نیز مانند عملگرهای کوچکتر و بزرگتر عمل میکنند با این تفاوت که در صورتی که دو عدد با یکدیگر مساوی باشند هم مقدار True را برمیگرداند.

مثال: برنامه ای بنویسید که عددی را از ورودی بگیرد و مشخص کند که آیا بین ۱ تا ۱۰ هست یا خیر.

int a;
cin >> a;
if (a >= 1 && a <= 10)
	cout << "Yes";
else
	cout << "No";

عملگرهای منطقی ( && ، || ، !):

&& (and): عملگر && زمانی به کار میرود که میخواهیم دو یا چند شرط را طوری ادغام کنیم که حتماً تمام شرط ها صحیح باشند.

مثال: برنامه ای بنویسید که عددی را از ورودی بگیرد و بررسی کند که آیا عدد مورد نظر زوج و بزرگتر از ۱۰ است یا خیر.

int a;
cin >> a;
if ((a > 10) && (a % 2 == 0))
	cout << "yes";
else
	cout << "no";

|| (or): عملگر || هم مشابه && برای چند شرط به کار میرود با این تفاوت که حداقل یکی از شرط ها صحیح باشد مقدار true را برمیگرداند.

مثال: برنامه ای بنویسید که عددی را از ورودی بگیرد. اگر عدد کوچکتر از ۱۰۰ یا بزرگتر از ۲۰۰ بود کلمه OK را چاپ کند در غیر اینصورت کلمه NO را چاپ کند.

int a;
cin >> a;
if (a < 100 || a > 200)
	cout << "OK";
else
	cout << "NO";

! (NOT): عملگر ! که به آن نقیض میگوییم، میتواند شروط را برعکس کند. در صورتی که شرط نوشته شده غلط باشد، مقدار True برگردانده میشود.

مثال: برنامه ای بنویسید که عددی را از ورودی بگیرد، در صورتی که عدد بزرگتر از ۵۰ باشد، یک پیغام مناسب چاپ کند.

int a;
cin >> a;
if (!(a<50))
	cout << "number is bigger than 50";

همانطور که ملاحظه میکنید در مثال بالا، برای اینکه بفهمیم عدد بزرگتر از ۵۰ است، میتوانیم نقیض کوچکتر بودن عدد از ۵۰ را بررسی کنیم.


عملگرهای محاسباتی رابطه ای (=+ , =- , =* , =/ , =%):

این عملگرها صرفاً جهت خلاصه نویسی در برنامه نویسی استفاده میشوند. خلاصه نویسی کمک زیادی به کم کردن کدها و زیباسازی برنامه میکند.

برای مثال دستور زیر:

a += b;

برابر است با:

a = a + b;

 

انجام پروژه های دانشجویی پذیرفته میشود
کانال تلگرام ما: http://t.me/cproject

دیگر مطالب:
آموزش آرایه ها

عملگرها در زبان برنامه نویسی C++
Tagged on:                                                 

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

3 × دو =